ಎನ್‌ಆರ್‌ಐಗಳೇ ಎಚ್ಚರ! ವಿದೇಶಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುವಲ್ಲ: ದ್ವಿವಿವಾಹದ ಅಪಾಯ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ?

ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪು ಎನ್‌ಆರ್‌ಐ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದೆ. 'ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ' (irretrievable breakdown) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿದೇಶಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡುವ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸಿಂಧುವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಯುಕೆ (UK) ಕೋರ್ಟ್‌ನಿಂದ ಡಿಕ್ರಿ ಪಡೆದು ಎರಡನೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧ ದ್ವಿವಿವಾಹ (ಬಿಗಾಮಿ) ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಮಿಶ್ರಾ ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿಸ್ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರ ಪೀಠ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಹೊಸ ದೇಶದ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಇದು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮದುವೆ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮದುವೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿರುವ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು (NRI) ಈ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಇದು ಈಗ ಏಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ?: ವಿದೇಶಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್‌ನ (CPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 13 ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಚ್ಛೇದನದ ಆಧಾರವು ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಾತಿಯು ವಿದೇಶಿ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ಆದೇಶ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದೇಶದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ (IPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 494ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿವಿವಾಹ ಪ್ರಕರಣ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣ 'ಎನ್. ಶ್ರೀಧರ್ ರೆಡ್ಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ'ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.

ನವೆಂಬರ್ 3ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪು: ವಿದೇಶಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ?

ಕ್ರೂರತೆ ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಸಮ್ಮತಿಯಂತಹ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ವಿದೇಶಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಗಾತಿಗಳು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಬಹುದು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ನೈಜವಾಗಿರಬೇಕೇ ಹೊರತು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗಿರಬಾರದು. ಏಕಪಕ್ಷೀಯ (Ex parte) ಆದೇಶಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಗಮನಿಸಿ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 142 ಬಳಸಿ ವಿವಾಹ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ವಿದೇಶಿ ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಮದುವೆ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಆರ್‌ಐಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಎದುರಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳು

ದೀಪಾವಳಿ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೀರಾ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಮೊದಲು ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದಲೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶ ಪಡೆಯಿರಿ. ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು (Certified copies) ಪಡೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಅಂತರಧರ್ಮೀಯ ದಂಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ 'ವಿಶೇಷ ವಿವಾಹ ಕಾಯ್ದೆ'ಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೊಲೀಸ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಸರಿಯಾಗಿರಲಿ. ಬಾಕಿ ಇರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದ್ವಿವಿವಾಹ ಎಫ್‌ಐಆರ್ (FIR), ವೀಸಾ ತಪಾಸಣೆ, ಮಗುವಿನ ವಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕುಸಲ್ಲಿಕೆಗಳಂತಹ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಕಾನ್ಸುಲೇಟ್ ಧೃವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿರುವ ಕನ್ನಡಿಗ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ, ಭಾರತದ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡದ ಹೊರತು ವಿದೇಶಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಗಮನಿಸಿ. ಮದುವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಥವಾ ನೋಂದಣಿಗೆ ಮೊದಲು ಭಾರತದ ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಕೀಲರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. ಕುಟುಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರವಿಗೆ PBSK 1800 11 3090 ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಮದದ್ (MADAD) ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಳಸಿ. ಈ ಮಾಹಿತಿ ಕೇವಲ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ.