ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯ ಹಬ್ಬ: ನಾಗರಪಂಚಮಿ

ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ

ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಥೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಲಿಯಾ ಅಥವಾ ಕಾಳಿಯಾ ಎಂಬ ಭಯಂಕರ ಸರ್ಪದ ಧಾಳಿಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ಭಗವಂತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣ ಆಗಿನ್ನೂ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಯಮುನಾ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಚೆಂಡು ಹೋಗಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನದಿಯೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿದ್ದ ಕೊಂಬೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಓದಿ

ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ

ಈ ಚೆಂಡನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡು ನೀರಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಚೆಂಡನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಕೃಷ್ಣನೂ ನೀರಿಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತಾನೆ.ಆಗ ನೀರಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲಿಂಗ ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದೋ ಬಾಲಕ ಎಂದು ಉಡಾಫೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲಿಂಗ ಹಾವುಗೆ ಈತ ಸಾಮಾನ್ಯನಲ್ಲ ಎಂದು ಕೊಂಚಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ

ಕೂಡಲೇ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಶರಣಾಗತನಾದ ಕಾಲಿಯ ಇನ್ನೆಂದೂ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಲಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದನಂತೆ. ಕಾಲಿಯಾನ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣ ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯವನ್ನು ನಾಗಪಂಚಮಿಯ ಮೂಲಕ ಅಂದಿನಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.

ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಾನ

ಹಬ್ಬದ ದಿನದಂದು ಜನರು ಉಳುಮೆ ಸಹಿತ ಯಾವುದೇ ನೆಲವನ್ನು ಅಗಿಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಗರ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹಸುವಿನ ಹಾಲು, ಹುರಿದ ಭತ್ತ (ಅರಳು), ಭತ್ತದ ತೆನೆ ಮತ್ತು ದೂರ್ವ ಅಥವಾ ಗರಿಕೆ (ಎಳೆಹುಲ್ಲಿನ ತುರಿಭಾಗ) ಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ನಾಗನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಾನ

ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದೇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಕಲ್ಲಿನ ಬದಲು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾವಿನ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಜೀವಂತ ಹಾವಿಗೂ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾವು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಾಗ

ಅತಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವನಾದ ಶಿವನ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಸರ್ಪ ಹೆಡೆಯೆತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಮತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಶಿವನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಗಪಂಚಮಿಯ ಪೂಜೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಎಂದು ಹಿಂದೂಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.

ಶಿವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಾಗ

ಶಿವ ಮುಂಗೋಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಆತನ ಅನುಗ್ರಹ ಪಡೆಯಲು ಮೊದಲು ನಾಗನನ್ನು ಸಂಪ್ರೀತಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ

ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಬ್ಬಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಇರುವಂತೆಯೇ ನಾಗಪಂಚಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾವಿನ ಮರಿಯೊಂದನ್ನು ತಟ್ಟೆಯೊಂದರಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ತಂಡವೊಂದು ಊರೆಲ್ಲಾ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಹಣ, ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜನರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾಗರಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಜನರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡದಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಕೋರುವ ಕೋರಿಕೆಗಳು

ನಾಗನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಕೋರುವ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಶಿವನು ಮನ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಜನರು ಪೂಜೆಯ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಿವಾಹಿತ ಕನ್ಯೆಯರು ತಮಗೆ ಉತ್ತಮ ವರ ಸಿಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಕೋರುವ ಕೋರಿಕೆಗಳು

ಹಾವುಗಳು ತಮಗೆ ಹಾನಿ ಎಸಗಿದವರ ಮುಖಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ಕೇಡು ಎಸಗಿದವರ ಮನೆಯವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನಾಹುತ ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಿಂದಾದರೂ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಿಸಿ ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಜನರು ನಾಗದೇವತೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.