ಕೊರೊನಾ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಡೂಮ್‌ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್, ಇದರಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯವೇನು?

doomscrolling ಎಂದರೇನು?

ಈಗಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ ಮಾನಸಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಜ್ಞಾನದ ಖಜಾನೆ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಅಂತರ್ಜಾಲ ಎಂದ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿಗಳ ಹೂರಣವೂ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಗುಣ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಬೇಡವೆಂದರೂ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಹೋಗುವುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಿಷಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಅದನ್ನೇ ಪದೇ ಪದೇ ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಅದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸದ್ಯ ಇಂತಹ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೊರೋನಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಅಂತರ್ಜಾಲ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಂಶೋಧಕರ ವಾದ. ಮನುಷ್ಯನ ಇಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ' doomscrolling ' (ಡೂಮ್ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್) ಅಥವಾ ' doomsurfing ' (ಡೂಮ್ಸರ್ಫಿಂಗ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವೆರಡೂ ಕೊರೋನಾ ಬಂದ ನಂತರ ನಿಘಂಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹೊಸ ಪದಗಳಾಗಿವೆ ಎನ್ನುವುದು ಕೆಲವರ ಮಾತು.

ಆನ್ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನರು

ಆನ್ಲೈನ್ ಜಗತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ದೂರದ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೆಲ್ಲಾ ಇಂದು ನಮ್ಮ ಅಂಗೈಯಲ್ಲೇ ಸಿಗುತ್ತಿವೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸ್ಪಾಟ್ ಗಳೆಂದರೆ ಅದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು. ಇಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ತಾಣಗಳಾದ ಫೇಸ್ಬುಕ್, ಟ್ವಿಟರ್, ವಾಟ್ಸಪ್, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಷ್ಟಿದೆಯೆಂದರೆ ಇಂದು ನಡೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಗೆ ಈ ಕ್ಷಣವೇ ಒದಗಿಸುವಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆದಿವೆ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿರಬೇಕಾದರೆ ಜನರಿಗೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ? ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಏನು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ? ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ತವಕ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇತ್ತೀಚಿಗಷ್ಟೇ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ರವರಿಗೆ ಕೊರೋನಾ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಎಂದು ಎಲ್ಲಾ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚಿನ್ನದ ಬೆಲೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಏರಿಕೆ ಕಾಣಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಯಾರಿಗೋ ಕೊರೊನ ಬಂದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪಕ್ಕದ ಚಿನ್ನದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟ ಎನಿಸಬಹುದು. ಆದರೂ ಕೂಡ ಇದು ಸತ್ಯ. ಇದೇ ರೀತಿ ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೋ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನಮಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಘಟನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅದೆಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದರೆ ನಾವು ಇದರಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಯೋಚನೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ನೆಗೆಟಿವ್ ಆಲೋಚನೆಗಳು

ಡೂಮ್ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ ಕೇವಲ ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಜನರ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಚಾರ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು. ಕೊರೋನಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಡವೆಂದರೂ ನೋಡಲು ಮುಂದಾಗುವುದು, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರ ಬಳಿ ಕುಳಿತು ಕೇವಲ ಕೊರೋನಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವುದು, ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ, ಬಂಧು - ಮಿತ್ರರ ಜೊತೆ ಫೋನ್ ಮಾಡಿ ಕೊರೊನಾದಿಂದ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸೇರಿದರಂತೆ, ಇವರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರಂತೆ, ನಮ್ಮ ಏರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊರೋನಾದ ಇಷ್ಟು ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾದವು ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಜನರ ಮನಸ್ಥಿತಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಭಯ ತುಂಬಿದ ವಾತಾವರಣದ ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಡೂಮ್‌ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಿದೆ ಆರೋಗ್ಯ

ಈಗಾಗಲೇ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕೇವಲ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಎನ್ನುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಂದು ನಿಂತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೇವಲ ನಾವೊಬ್ಬರೇ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಎನ್ನುವ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊರೋನಾದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಅಪ್ಪಿತಪ್ಪಿ ಕೊರೊನ ಬಂದುಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾರ ಜೊತೆಯೂ ಬೆರೆಯಲು, ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೇ ಇರಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆಲೋಚನೆ ಮಾಡಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಡ್ಡಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ, ಆಹಾರದ ಪದ್ಧತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆ ಇಲ್ಲದವರಿಗೂ ಕೂಡ ಕೇವಲ ಕೆಟ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ, ಮಧುಮೇಹ, ಬೊಜ್ಜು ಉಂಟಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಕದ ತಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಚಟಗಳು ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ ಬಂದು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನ ಹೇಳತೀರದಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಕೆಟ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅನರ್ಥಗಳಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವುದೇ?

ಖಂಡಿತ ಹೌದು. ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ನಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಮ್ಮ ಇಷ್ಟ ಕಷ್ಟಗಳು, ನೋವು - ನಲಿವುಗಳು, ಸುಖ - ದುಃಖಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾವು ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ 'feel good' ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಾವು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಲಾಗದೆ ವಿಪರೀತ ಬೇಸರವಾಗಿ ಒಂದು ಕಡೆ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಕೈ ಹೊತ್ತು ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ, ಆಗ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುವಂತಹ 'stress' ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ನಮಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ. ಮಿತಿಮೀರಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹುಚ್ಚು ಕುದುರೆಯಂತೆ ಓಡಲು ಬಿಡಬೇಡಿ

ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಗುಹೋಗುಗಳಿಗೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸೇ ಕಾರಣ. ಹಾಗಾಗಿ ಹುಚ್ಚುಕುದುರೆಯಂತೆ ಓಡುವ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಾವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸುಖ ಬಂದಾಗ ಹಿಗ್ಗಬಾರದು, ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಕುಗ್ಗಬಾರದು ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ ಈಗ ಬಂದಿರುವ ಕೊರೋನಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನೋಡುವ ಹವ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಕೊರೋನಾದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕಷ್ಟ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ನಮ್ಮೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ನಮಗಿಂತಲೂ ಕಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿರುವವರು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹವರಿಂದ ನಾವು ಕಲಿಯುವ ಪಾಠ ಬಹಳಷ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲವೇ?